نجات و مراقبت از یک نوزاد گربه بیمادر، یکی از لذتبخشترین و در عین حال حساسترین کارهای دنیاست. نوزاد گربه در هفتههای اول زندگی کاملاً به مادر وابسته است و در غیاب او، کوچکترین اشتباه در تغذیه یا نگهداری میتواند جانش را به خطر بیندازد. در این راهنمای جامع و تخصصی از شرکت قفس سازی پژاوند، تمام مراحل شیر دادن، اصول مراقبتی و نکات حیاتی برای زنده نگه داشتن این فرشتههای کوچک را بررسی میکنیم.
برای شیر دادن به بچه گربه بیمادر، هرگز از شیر گاو استفاده نکنید و حتماً شیر بدون لاکتوز برای بچه گربه یا شیر خشک مخصوص (KMR) تهیه کنید. هنگام شیردهی، گربه باید حتماً روی شکم خوابیده باشد (نه به پشت) و پس از هر وعده، عملیات آروغ گرفتن از نوزاد گربه و تحریک دستشویی برای بقای پرنده الزامی است.
جدول زمانی شیردادن به بچه گربه
نوزاد گربه معده بسیار کوچکی دارد و شیر مادر (یا شیر خشک جایگزین) بسیار سریع هضم میشود. به همین دلیل، در هفتههای اول باید در تمام طول شبانهروز (حتی نیمهشبها) به طور منظم به آنها غذا بدهید.
در جدول زیر، برنامه دقیق و استاندارد جیره غذایی نوزاد گربه را بر اساس سن مشاهده میکنید:
| سن بچه گربه | فواصل زمانی شیردهی | تعداد دفعات در ۲۴ ساعت | حجم تقریبی شیر در هر وعده |
| ۱ تا ۷ روزه (هفته اول) | هر ۲ ساعت یکبار | ۱۰ الی ۱۲ بار | ۲ تا ۴ میلیلیتر |
| ۸ تا ۱۴ روزه (هفته دوم) | هر ۳ ساعت یکبار | ۸ بار | ۵ تا ۷ میلیلیتر |
| ۱۵ تا ۲۱ روزه (هفته سوم) | هر ۴ ساعت یکبار | ۶ بار | ۷ تا ۱۰ میلیلیتر |
| ۲۲ تا ۲۸ روزه (هفته چهارم) | هر ۵ ساعت یکبار | ۵ بار | ۱۰ تا ۱۵ میلیلیتر |
| از هفته پنجم به بعد | هر ۶ تا ۸ ساعت | ۳ الی ۴ بار | شروع فرآیند از شیر گرفتن + غذای تر مخصوص |
بیشتر بخوانید: “آیا شیر گاو برای گربه خوب است؟“
شیر دادن به بچه گربه یک روزه
اگر سرپرستی یک بچه گربه یک روزه (که هنوز بند نافش تازه است و چشمهایش کاملاً بستهاند) را بر عهده گرفتهاید، باید بدانید که بدن او توانایی تنظیم دما را ندارد. شیر دادن به بچه گربه یک روزه باید با نهایت دقت انجام شود. قبل از هر چیز، ابتدا باید بدن پرنده را با کمک یک بطری آب گرم یا پتوی برقی که دورش حوله پیچیدهاید، به دمای تعادل (حدود ۳۷ تا ۳۸ درجه سانتیگراد) برسانید؛ چرا که شیر دادن به بچه گربهای که بدنش سرد است، باعث فلج شدن دستگاه گوارش و مرگ او میشود.بچه گربه رو بهتره در قفس گربه نگهداری کنید.
طرز تهیه شیر برای بچه گربه
بزرگترین اشتباه در شیر دادن به بچه گربه بی مادر، استفاده از شیر گاو یا شیرهای پاستوریزه معمولی است. شیر گاو حاوی قند لاکتوز بالایی است که سیستم گوارش بچه گربه توانایی هضم آن را ندارد و باعث اسهال شدید، کمآبی بدن و در نهایت مرگ پرنده میشود.
استفاده از شیر بدون لاکتوز برای بچه گربه
بهترین گزینه، خرید شیر خشک مخصوص بچه گربه (KMR) از پتشاپها یا کلینیکهای دامپزشکی است. اما در مواقع اورژانسی که به این شیر خشک دسترسی ندارید، حتماً باید از شیر بدون لاکتوز برای بچه گربه به عنوان پایه اصلی استفاده کنید.
طرز تهیه شیر برای بچه گربه (دستورالعمل اورژانسی خانگی)
اگر شیر خشک مخصوص در دسترس نیست، میتوانید از این فرمول استاندارد و موقت برای تغذیه بچه گربه استفاده کنید:
-
پایه اصلی: یک لیوان شیر بدون لاکتوز (ولرم)
-
افزودنی غنیکننده: یک عدد زرده تخممرغ خام (بدون سفیده)
-
منبع انرژی: یک قاشق چایخوری عسل یا شربت ذرت
-
مکمل: یک قطره ویتامین کودک (بدون آهن)
روش آمادهسازی: مواد را کاملاً با هم مخلوط کنید تا یکدست شود. قبل از شیردهی، حتماً ظرف شیر را در ظرف آب گرم قرار دهید تا دمای آن به حدود ۳۸ درجه سانتیگراد (ولرم، در حدی که پشت دست را نسوزاند) برسد.
شیر دادن به بچه گربه با شیشه شیر
برای تغذیه نوزاد گربه، بسته به سن و جثه او میتوانید از شیشه شیر مخصوص، سرنگ یا ابزارهای دستساز استفاده کنید.اگر جثه گربه به اندازه کافی بزرگ است، شیر دادن به بچه گربه با شیشه شیر مخصوص پت، بهترین و ایمنترین روش است.
-
سوراخ سرپستانک نباید خیلی گشاد باشد؛ اگر شیشه را برعکس کنید، شیر باید به صورت قطرهقطره خارج شود، نه با فشار. ورود ناگهانی شیر به حلق گربه باعث خفگی میشود.
آموزش ساخت شیشه شیر بچه گربه (راهکار فوری)
اگر در نیمهشب به شیشه مخصوص دسترسی ندارید، برای آموزش ساخت شیشه شیر بچه گربه میتوانید از یک قطرهچکان تمیز یا بدنه یک خودکار بیک کاملاً شستهشده و ضدعفونیشده استفاده کنید. همچنین میتوانید روی نوک یک سرنگ، بخش پلاستیکی انعطافپذیرِ یک قطرهچکان را وصل کنید تا حسی شبیه به پستان مادر را برای گربه تداعی کند.
اموزش شیر دادن به بچه گربه با سرنگ
برای بچه گربههای بسیار کوچک یا ضعیف، سرنگ انسولین (بدون سوزن) بهترین ابزار است. در اموزش شیر دادن به بچه گربه با سرنگ، قانون طلایی این است: هرگز پیستون سرنگ را با فشار فشار ندهید. اجازه دهید خود بچه گربه نوک سرنگ را بمکد و شما فقط با فشار میکروثانیهای و بسیار ملایم، به حرکت شیر کمک کنید. فشار ناگهانی سرنگ باعث ورود شیر به ریه پرنده (پنومونی استنشاقی) و مرگ او میشود.
نحوه شیر دادن به بچه گربه چند روزه
برای نحوه شیر دادن به بچه گربه چند روزه، مراحل زیر را موبهمو اجرا کنید:
-
پوزیشن صحیح (بسیار حیاتی): بچه گربه را به هیچ وجه مانند نوزاد انسان به پشت نخوابانید. پرنده باید روی شکم قرار بگیرد، سرش کمی رو به بالا و مایل به جلو باشد (دقیقاً همان حالتی که از مادرش شیر میخورد).
-
تحریک اولیه: یک قطره شیر را روی لب یا نوک بینی گربه بگذارید تا طعم آن را حس کند. نوک شیشه یا سرنگ را به آرامی وارد دهانش کنید.
-
زاویه ابزار: شیشه یا سرنگ را در زاویه ۴۵ درجه نگه دارید تا هوا وارد معده پرنده نشود.
-
نشانه سیر شدن: وقتی بچه گربه سیر شود، دور دهانش حبابهای ریز شیر ایجاد میشود، شکمش به آرامی گرد و برجسته میشود و دیگر تمایلی به مکیدن ندارد.
مراقبتهای حیاتی پس از تغذیه
مراقبت از نوزاد گربه فقط به شیر دادن ختم نمیشود؛ دو اقدام زیر به اندازه خود تغذیه در زنده ماندن پرنده نقش دارند:
آروغ گرفتن از نوزاد گربه
بچه گربهها هنگام مکیدن شیر، مقدار زیادی هوا وارد معده خود میکنند که میتواند باعث نفخ شدید و دردهای مرگبار شود. برای آروغ گرفتن از نوزاد گربه، پس از پایان شیردهی، پرنده را به آرامی روی شانه خود یا به صورت دمر روی کف دست قرار دهید. با انگشت سبابه، پشت و پهلوهای او را بسیار ملایم ماساژ دهید یا ضربههای بسیار آرامی (مثل نوازش) بزنید تا هوای اضافی از معدهاش خارج شود.
تحریک برای دفع (جایگزین لیسیدن مادر)
نوزاد گربه تا سن ۳ الی ۴ هفتگی قادر به دفع ارادی ادرار و مدفوع نیست. در طبیعت، گربه مادر با لیسیدن مداوم مخرج جوجهها، آنها را به دفع تحریک میکند.
-
روش کار: یک تکه پنبه یا دستمال کاغذی کاملاً نرم را با آب ولرم مرطوب کنید. به آرامی و با حرکت حرکتیِ دورانی و رفتوبرگشتی، ناحیه تناسلی و مخرج بچه گربه را ماساژ دهید. این کار را بعد از هر وعده شیردهی آنقدر تکرار کنید تا پرنده کاملاً ادرار و مدفوع کند. عدم انجام این کار باعث مسمومیت داخلی گربه میشود.
بیشتر بخوانید: “استفراغ گربه:علتها، علائم خطر و درمان خانگی“
سوالات متداول
1.اگر بچه گربه از خوردن شیر امتناع کرد چه کنیم؟
ابتدا دمای بدنش را چک کنید؛ گربه سرد شیر نمیخورد. اگر بدنش گرم بود اما باز هم امتناع کرد، احتمالاً قند خونش افتاده است. یک قطره عسل یا آب قند ضعیف روی لثههایش بمالید تا انرژی بگیرد و سپس دوباره امتحان کنید. در صورت تداوم، فوراً به دامپزشک مراجعه کنید.
2.چطور بفهمیم بچه گربه چند روزه است؟
اگر بند ناف متصل است: زیر ۱ هفته. اگر چشمها باز شدهاند اما گوشها خوابیدهاند: حدود ۷ تا ۱۰ روزه. اگر دندانهای جلو (پیشین) در حال جوانه زدن هستند: حدود ۲ تا ۳ هفته.
3.بچه گربه در روز چند بار باید مدفوع کند؟
ادرار بعد از هر وعده غذایی الزامی است، اما مدفوع کردن معمولاً ۱ یا ۲ بار در روز اتفاق میافتد. مدفوع سالم باید قوام خمیری و رنگ خردلی/قهوهای داشته باشد. اسهال یا عدم دفع بیش از ۳۶ ساعت، زنگ خطر است.